Mu kiganiro ubuyobozi bwa Minisiteri y’Ubuzima bwagiranye n’abanyamakuru ku Kicukiro, ku wa 7 Gashyantare 2012, bagaragarijwe ko mu barwayi bisuzumishije mu Kigo cy’Igihugu gishinzwe gufasha abafite ibibazo binyuranye byo mu mutwe (Service de Consultation Psycho-Sociale [SCPS]) mu myaka ya 2010 na 2011, umubare ufata hejuru ya 50% ya bose, ari uw’abarwaye igicuri.
Umuyobozi ushinzwe ishami ry’ubuzima bwo mu mutwe mu Kigo cy’Igihugu cyita ku Buzima (RBC), yemeza ko usibye Ikigo cya Ndera cyashinzwe mu mwaka wa 1972 cyita by’umwihariko ku bafite indwara zo mu mutwe, izi ndwara zabanje kuvurwa ku buryo bwa gakondo, ubundi haza amadini.Imibare itangwa na SCPS yerekana ko abantu bagera ku 18.056 basuzumwe n’icyo kigo mu gihe cy’imyaka ibiri 2010 na 2011. Umubare munini ibibazo n’indwara byigaragaza mu buryo butandukanye, birenga birindwi, igicuri (epilepsy) kiza ku mwanya wa mbere na 9.402 (52%).
Sebera Fidèle, ukora mu Kigo cya Ndera cyita ku bafite ibibazo byo mu mutwe, agaragaza impamvu zitandukanye zitera igicuri gifata ahanini abana.
Aha havugwa kuvuka ku abana bananiwe cyangwa bafite ubundi bwandu (infections néonatales) cyangwa se bavukanye uburwayi, imirire mibi ku bana bato, ndetse ngo bishobora kuva ku mpanuka zo mu muhanda.
Mu zindi ndwara zikurikiraho, hari iyiswe psychiatric disorders mu rurimi rw’icyongereza, abagannye kiriya kigo cya SCPS bageze ku 3.334 (18,5%) no kwiyerekana ku indwara ku mubiri biturutse ku bibazo byo mu mutwe (psychosomatic disorders) imibare yerekana ko abayivuje bageze ku 2.228 (12,3%), mu gihe abahuye n’ihungabana basuzumwe n’icyo kigo babaye 342 (1,9%).
Usibye politiki yo kwita ku buzima bwo mu mutwe yashyizweho bwa mbere mu Rwanda mu mwaka wa 1995, hari ukongera abaganga, abavuzi n’umubare w’abahungurwa kugera ku rwego rw’Abajyanama b’Ubuzima mu Tugari, mu gufasha imiryango kumenya no kugeza abafite ibibazo kwa muganga.
Minisitiri w’Ubuzima Dr Agnes Binagwaho, agaragaza ko gukemura ibibazo byinshi birimo iby’ubuzima n’imibereho, bigabanya indwara zibangamira ubuzima bwo mu mutwe, ati “iyo hongerewe ibitaro n’ibigo nderabuzima ababyeyi benshi bakabyarira kwa muganga, ubukene bukaba bumaze kugabanuka kuri 11,8% kuva mu mwaka wa 2005 kugeza ubu, malariya yo mu bwonko ikagabanuka, ni ukugabanya indwara zishobora kubangamira ubuzima bwo mu mutwe.”
Muganga w’indwara zo mu mutwe, Dr Nasson Munyandamutsa we yemeza ko mu bindi bigabanya ibibazo byo mu mutwe, harimo gukemura ibibazo n’amakimbirane mu miryango no mu rwego rwa politiki, nk’uko iyo bidakemuwe biba bibaye intandaro y’ibyo bibazo.
Mu rwego rw’abakozi, muri iki gihe harabarurwa abaganga bavura indwara zo mu mutwe 6 na 4 bakurikira amasomo yabo mu mahanga.
Abafite ubumenyi mu mitekerereze n’imyitwarire y’abantu (psychologies) barenga 500 n’abaforomo bakurikiye ayo masomo, 272 baturuka mu bigo by’amashuri makuru nka KHI. Ku bigo nderabuzima kuri 1/3 cyabyo mu Rwanda, bifite nibura abaforomo 2 cyangwa 3 bahuguwe ku bibazo byo mu mutwe.
Muri iyi nama n’abanyamakuru Minisitiri w’Ubuzima Dr Agnes BINAGWAHO akaba y’abajijwe ibibazo bitandukanye ku buzima bw’abantu barwaye indwara zo mu mutwe muri byo hakaba hibanzwe ku cyakorwa kugira ngo hirindwe ndetse harwanywe indwara zo mutwe kwita ku bantu babana n’ubumuga bwo mu mutwe batagira kirengera.gahunda Minisitiri w’Ubuzima yatangaje ko zigiye gushyirwamo ingufu zikaba ari gushyiraho serivisi zita ku barwayi b’indwara zo mu mutwe ku bigondera buzima byose ndetse no mu turere twose, bakaba bifuza guhugura abaganga b’indwara zo mu mutwe bagera kuri 20 mu cyerekezo cy’ umwaka w’2017.
0 comments:
Post a Comment